O deyib ki, payızda Bakıda baş tutacaq COP29-da Biləşmiş Ştatları təmsil edəcək və Prezident İlham Əliyevə bəzi şeylər deyib, həmin şeylər vasitəsilə kömək edə bilərlər. Kerri bildirib ki, hazırda dünyada hər il 7 milyon insan atmosferin çirklənməsi səbəbindən ölür və çıxarılan enerjidən bərpa olunan enerjiyə keçid olarsa, vəziyyət düzəldilə bilər. Onun hesablamalarına görə, bunun üçün böyük investisiyalar, ən azı 100 milyard dollar lazımdır.
Sual budur ki, ölkələr bu cür qurbana hazır olacaqlarmı? ABŞ-nin keçmiş dövlət katibi sualı konkretləşdirib: “Yəni, fond yaratmaq lazım olacaq və bu, Bakıda baş tutmalıdır”. Yüksək rütbəli amerikalı diplomatın çıxışının əsas ifadəsi bəlkə də sonuncu vurğudur. Havanın çirklənməsinə qarşı mübarizə fondunun yaradılması ilə bağlı müqavilənin bu ilin sonunda Bakıda imzalanması sonuncunun qlobal əhəmiyyətindən xəbər verir.
Bu, humanitar təşəbbüs olmaqla yanaşı, iqtisadi, kommunikasiya və geosiyasi kontekstə də malikdir. Hesablamalara görə, hazırda Azərbaycanda istehsal olunan elektrik enerjisinin 86 faizi təbii qazla işləyən istilik elektrik stansiyalarının payına düşür. Bunların hər il hansı həcmdə qaz istehlak etdiyi barədə dəqiq məlumat yoxdur, amma söhbət milyardlarla kubmetrdən gedir.
Məlumatlara görə, ötən əsrin 80-ci illərində Azərbaycanı bərpa olunan enerjinin regional mərkəzinə çevirmək üçün “Günəş” adlı proqram hazırlanıb və bu, SSRİ-nin dağılması səbəbindən yalnız layihə olaraq qalıb. İlin sonunda İlham Əliyev Azərbaycanı yaşıl enerji mənbəyinə çevirmək üçün strateji planı açıqladı. Məlumdur ki, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri artıq Abşeronda bir külək elektrik stansiyası tikib, layihə daha böyükdür.
Bu günlərdə Britaniyanın BP şirkətinin törəmə şirkətlərindən birinin gələn ilin sonuna kimi Cəbrayılda günəş elektrik stansiyasını istifadəyə verəcəyi barədə məlumat yayılıb. Kəlbəcər və Laçında onlarla kiçik su elektrik stansiyası işləyir, yenilərinin tikilməsi nəzərdə tutulur. Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı may ayında Azərbaycan hökuməti ilə 40 milyon avroluq kredit sazişi imzalayacaq. Məlumata görə, pulun mövcud və istismara verilmiş elektrik stansiyalarının vahid şəbəkəyə daxil edilməsi üçün xərclənməsi planlaşdırılır.
ABŞ-nin ilin sonunda Bakıda atmosferin çirklənməsi ilə mübarizə fondu əldə etmək marağı təbii ki, Azərbaycanın yeni imici, Amerika ideyaları ilə bağlıdır. Qəbul etsələr də, etməsələr də belədir: Azərbaycan öz potensialı ilə bu gün hətta regional rəhbərliyin tələb etdiyindən də artıqdır.
Firuz Bağırov
Ordu.az
